KONSULTACJE

Konsultacje – najważniejsze informacje

Rozpoczęcie terapii najczęściej poprzedza proces konsultacyjny. Jest to bardzo istotny moment, w którym następuje pierwsze spotkanie terapeuty i pacjenta. Jest to moment który ma bardzo duży lecz często niedoceniany wpływ na dalszą wspólną pracę. Czym jest proces konsultacyjny i dlaczego jest tak ważny? Na te, oraz inne pytania postaram się odpowiedzieć poniżej.

Czym jest konsultacja?

Najogólniej mówiąc, konsultacja jest spotkaniem pozwalającym na to by zarówno terapeuta jak i Pacjent mogli nawiązać pierwszy kontakt. Terapeuta może zorientować się w tym z czym przychodzi Pacjent i dowiedzieć się czegoś na jego temat. Pacjent, z kolei, może zobaczyć terapeutę. Może, jeszcze zanim zdecyduje się na terapię, mieć możliwość poznania tego w jaki sposób terapeuta pracuje i w porozumieniu z terapeutą, mieć czas na podjęcie decyzji co do samej terapii i ewentualnej jej formy.

Po co jest konsultacja?

Konsultacja powinna podjąć próbę odpowiedzi na pytania o to co dzieje się z pacjentem, dać przynajmniej jakiś ogólny obraz tego z czym pacjent przychodzi do psychologa. Powinna odpowiedzieć na pytania o to czy możliwe jest podjęcie terapii, jeśli tak, to na jakich zasadach i w jakim celu. Jeśli nie, bo takie sytuacje też się zdarzają, powinna dać informację pacjentowi na temat tego co dalej oraz wskazać mu najlepsze możliwe rozwiązania.

Ważne jest to, żekonsultacja nie jest tylko po to by terapeuta mógł poznać pacjenta i zaproponować optymalne leczenie. Tak samo jak dla terapeuty konsultacja/ konsultacje są dla pacjenta. Pacjent w dużym stopniu może zobaczyć z kim ma do czynienia, z jakim terapeutą, człowiekiem i może dać mu też możliwość zastanowienia się nad, i podjęcia decyzji  o tym czy chce z danym terapeuta pracować.

Również pierwsze wrażenie w czasie konsultacji jest bardzo ważne. Bardzo często jest tak, że to ono decyduje o tym co będzie działo się dalej w pracy. Zazwyczaj pacjent, którego pierwsze wrażenie z kontaktu z terapeutą nie było satysfakcjonujące nie będzie chciał dalej z nim pracować.

Dlaczego Pacjent przychodzi na konsultacje?

W każdym przypadku, nawet jeśli nie jest to od razu widoczne, motywacją do przyjścia do terapii jest ból psychiczny. Cierpienie, które jest odczuwane w sposób bardziej bezpośredni i bliższy świadomości przejawia się w kiepskim samopoczuciu, poczuciu bezsensu, braku nadziei. Pacjent ma wiele niepokojących go i bolesnych myśli: „czuje się niedobrze ze sobą”, „mam o sobie złe mniemanie”, „nienawidzę siebie, swojego życia”, „czuje, że coś jest nie tak”, „chciałbym coś zrobić ze swoim życiem”. Czasem cierpienie jest przykryte przez zachowania, które same w sobie lub przez swoje konsekwencje sprawiają ból. Ktoś wchodzi w burzliwe i szybko kończące się związki, lub czuje, że utknął w związku, w którym dochodzi do przemocy fizycznej lub psychicznej. Ktoś inny żyje z poczuciem, że cały czas trafia na nieodpowiednich partnerów, nie ma ochoty na rozmowy z ludźmi lub czuje się coraz bardziej nierozumiany i samotny. Brak satysfakcji i trudności w pracy także mogą być formą przeżywania bólu psychicznego.

Ból psychiczny może objawiać się także cierpieniem fizycznym. Duszności, problemy z nadciśnieniem, arytmia, problemy gastryczne, astma, a nawet drętwienia kończyn czy częściowe paraliże, stale odczuwane zmęczenie, poczucie dyskomfortu, niezadowolenie z wagi czy obawy przed zachorowaniem także mogą być sygnałem do podjęcia decyzji o wizycie u terapeuty.

Jak przebiegają konsultacje?

W zależności od paradygmatu, sposobu myślenia psychologa, konsultacje mogą mieć różny przebieg. Terapeuci pracujący w nurtach wglądowych mogą zwracać większą uwagę na historie Pacjenta, jego myśli i fantazje. Z kolei Pacjent idący na przykład do terapeuty Gestalt może spotkać się ze zwróceniem uwagi na ciało, na to, co się z nim dzieje w danym momencie.  Jeden terapeuta może poprosić pacjenta o swobodną wypowiedź, raczej sporadycznie zadawać pytania i tylko czasem komentować czy interpretować to co usłyszy. To pozwala na to by  odpowiedzialność za spotkanie, w dużym stopniu, pozostawić Pacjentowi. To, jak  z tego skorzysta daje ważną wiedzę na jego temat. W innym wypadku terapeuta może zadawać dużą ilość pytań i zebrać klasyczny wywiad anamnestyczny, nie interpretować i skupiać się na przykład na poznaniu wielu faktów z historii Pacjenta, które mogą wskazać przyczynę objawów.

Różnorodność konsultacji i samego procesu konsultacyjnego wynika także z tego kto przychodzi do konsultacji. Konsultacja dorosłej osoby będzie różnić się od konsultacji np. nastolatka czy dziecka, gdzie w sposób bezpośredni zaangażowani są jeszcze rodzice lub opiekunowie. Całkiem różne będzie także spotkanie konsultacyjne, na które przychodzi para.

Nie ma także jednej, ogólnej zasady co do ilości konsultacji. Jeden terapeuta będzie preferował kilka spotkań konsultacyjnych, inny po jednym spotkaniu zadecyduje o przyjęciu Pacjenta do terapii. Najczęściej można spotkać się ilością od 1-3 spotkań konsultacyjnych. Trzy pełne spotkania konsultacyjne zazwyczaj pozwalają na to by się już w jakimś stopniu poznać i mieć ogólny pogląd na sprawę.

Czas trwania konsultacji także zależy od terapeuty i tego jak pracuje. Mogą zdarzyć się krótkie 20-30 minutowe spotkania, ale także mogą mieć miejsce spotkania trwające np. 1,5 – 2 godziny np. w przypadku diagnostyki i testów psychologicznych.

Terapeuci pracujący metodami wglądowymi, psychoanalitycy czy psychoterapeuci psychoanalityczni lub psychodynamiczni będą przykładać większą wagę do tego, by konsultacje odbywały się o stałych porach i trwały tyle samo. Inni terapeuci mogą preferować większą dowolność w tym zakresie i  nie przykładać do tego dużej wagi, a sesje mogą mieć różną długość czy odbywać się bez jakieś stałej częstotliwości.


Można zatem powiedzieć, że nie ma jednego, najlepszego i optymalnego wzorca konsultacji. Czasem Pacjent mający doświadczenie w pracy z jednym terapeutą udając się na przykład na konsultacje do innego terapeuty  będzie miał całkiem inne wnioski i wrażenie po spotkaniu.

Jak powinienem się zachować i co powinienem mówić w czasie pierwszego spotkania?

Tak jak nie ma jednej określonej zasady co do sposobu w jaki konsultacja jest przeprowadzana przez terapeutę tak samo nie ma określonych kwestii, które Pacjent „powinien” poruszać czy mówić. Jest to delikatna sprawa. Pacjent najlepiej wie lub czuje, że jest coś co może chcieć powiedzieć, tak samo czuje, że jest też coś czego może nie chcieć powiedzieć. Psycholog nie powinien oceniać Pacjenta, a jedynie przyglądać się i być kimś pomocnym w postrzeganiu i rozumieniu problemu, z którym się zgłosił.

Wydaje się wiec ważne aby klimat konsultacji mógł pozwolić Pacjentowi poczuć się w miarę swobodnie na tyle ile to możliwe w tej bardzo trudnej sytuacji. Ważne wydaje się by móc zachować poczucie, że w żaden sposób nie jest naruszana jego godność, a konsultacja przeprowadzona jest w poszanowaniu dla jego prywatności.

Sama konsultacja/e jest doświadczeniem trudnym. Niemniej jednak tak samo jak trudnym może być też doświadczeniem bardzo satysfakcjonującym. Konsultacja może być pierwszym momentem, w którym, tak naprawdę, Pacjent mógł poczuć się zrozumiany.

 

Posted in o psychoterapii, Psycholog Katowice and tagged , .